Kışın karavanda üşüten şey çoğu zaman soğuğun kendisi değil, nemdir. İçeride dört kişi nefes alıyor, ocakta çay kaynıyor, ıslak montlar kapının yanında asılı duruyor. Isıtıcı zayıfsa ya da yanlış seçilmişse sabah camların içi su damlar, yatak kenarı rutubet kokar, dolap arkası küf tutar. Bu yüzden karavan ısıtıcı seçerken yalnızca "kaç kW" sorusuna değil, kuru ve sürekli ısı verip vermediğine, yakıtına, akü dostu olup olmadığına ve nasıl monte edildiğine bakmak gerekir.
Bu yazıda dizel ve gazlı ısıtıcıların farkını, hangi karavana kaç kW gerektiğini, dizel ısıtıcının gerçekte ne kadar yaktığını ve montajda en sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Piyasada karavanı ısıtmanın beş ana yolu var. Her birinin yeri ayrı:
Mağazadaki seçeneklere Isıtma & Soğutma kategorisinden toplu olarak bakabilirsiniz.
Karavan ısıtıcı seçiminde en çok sorulan soru bu. Kısa cevap: sık yer değiştiren, kışın dağa ve yaylaya çıkan kullanıcıya dizel, sessizlik ve elektrik bağımsızlığı isteyen, gaz sistemi zaten kurulu karavana gazlı ısıtıcı daha uygundur. Ayrıntısı tabloda:
| Özellik | Dizel hava ısıtıcı | Gazlı ısıtıcı (soba / kombi) |
|---|---|---|
| Yakıt | Motorin, her istasyonda var | LPG/propan tüpü; kışın tüp değişimi daha sık |
| Soğukta çalışma | Kış motorini kullanılırsa sorunsuz | Bütan soğukta zayıflar, kışın propan tercih edilmeli |
| Elektrik ihtiyacı | İlk ateşlemede kısa süre yüksek akım, sonra düşük | Bazı sobalar hiç elektrik istemez; kombi ve fanlı modeller 12V ister |
| Ses | Yakıt pompasının "tık tık" sesi ve fan uğultusu | Daha sessiz |
| Montaj | Görece kolay; taban altına veya bagaj içine | Gaz tesisatı, baca ve sızdırmazlık gerektirir |
| Bakım | Düzenli çalıştırma ve karbon temizliği ister | Gaz hattı sızdırmazlık kontrolü ister |
| Fiyat | Giriş seviyesinde daha uygun | Markalı sistemlerde yüksek |
Gazlı ve dizel ortam ısıtıcıları Gazlı / Dizel Ortam Isıtıcı kategorisinde bir arada duruyor.
Yakıt türüne karar verdikten sonra sıra markaya gelir. Serviste en çok bu dört grupla çalışıyoruz:
Bu ikisi aslında birbirinin rakibi değil, farklı ihtiyaçların cevabıdır. Karavanınızda gaz tesisatı varsa, sessizlik ve sıcak su istiyorsanız Truma; tüp derdi olmadan, her benzinlikte yakıt bularak kış kampı yapmak istiyorsanız Webasto ya da Eberspächer daha doğru olur. Bazı kullanıcılar ikisini birlikte kullanır: Truma ana sistem olarak kalır, dizel ısıtıcı çok soğuk günlerde ve tüp bitince devreye girer.
Dizel hava ısıtıcılar Türkiye'de genellikle 2 kW ve 4–5 kW olarak satılıyor. Kabaca şöyle düşünebilirsiniz:
Büyük ısıtıcıyı küçük araca takmak da iyi sonuç vermez. Isıtıcı sürekli en düşük kademede çalışır, yanma odası tam ısınmaz ve karbon birikimi hızlanır. Küçük ısıtıcıyı büyük araca takarsanız bu kez ısıtıcı sürekli en yüksek kademede bağırır ama ısı arkasından yetişmez. Kararsız kalırsanız karavanın yalıtımını ve kullanacağınız en soğuk bölgeyi esas alın.
Dizel ısıtıcının tüketimi çalıştığı kademeye bağlıdır. Üretici değerleri modele göre değişse de yaygın aralıklar şöyledir:
Gece boyunca termostatla çalışan bir ısıtıcı, yarı yarıya kademede kalırsa 10 saatte 1,5–3 litre civarında motorin yakar. "Webasto ısıtıcı 24 saatte kaç litre mazot yakar?" sorusunun cevabı da buradan çıkar: dışarının sıcaklığına ve yalıtıma göre 3 ila 6 litre arası, çok soğuk ve rüzgârlı havada biraz daha fazla.
Akü tarafında ise asıl yük ilk ateşlemededir. Kızdırma bujisi birkaç dakika boyunca 8–10 amper civarında çeker, ısıtıcı rejime oturunca bu değer 1–2 ampere düşer. Bu yüzden ısıtıcıyı gece sık sık kapatıp açmak aküyü, sürekli düşük kademede çalıştırmaktan daha çok yorar. Zayıf bir akü de ateşleme sırasında voltaj düşürüp ısıtıcıyı hataya düşürür.
Isıtıcının kendisi kadar montajı da önemli. Serviste en sık karşılaşılan hatalar şunlar:
Hangi ısıtıcıyı kullanırsanız kullanın, karavanda mutlaka bir karbonmonoksit (CO) dedektörü bulunsun. Gazlı sistem varsa ayrıca LPG dedektörü takın. İkisi birlikte bir tüp gazın fiyatı kadar bile tutmaz.
Tüplü kamp sobası konusunu açık konuşalım: bacasız bir sobayı kapalı karavanda uyurken yakmak ciddi bir risktir. Bu sobalar yanmak için içerideki oksijeni tüketir, egzozu da içeriye verir. Kamp sobası tente altında, açık alanda ya da kısa süreli destek için kullanılmalı, ana ısıtıcının yerini tutmaz.
Elektrikli ısıtıcı kullanacaksanız kamp alanının prizine dikkat edin. 2000 W bir ısıtıcı 220 V'ta yaklaşık 9 amper çeker. Birçok kamp alanının direğindeki sigorta 6–10 amperdir. Isıtıcıyı ve su ısıtıcıyı aynı anda çalıştırdığınızda sigorta atar. Isıtıcıyı 1000 W kademesinde kullanmak çoğu zaman yeterli olur.
Sakarya'daki servisimizde Truma, Webasto ve Eberspächer ısıtıcıların montajını yapıyoruz. Ürünü mağazadan alıp kendiniz taktırabilir ya da anahtar teslim montaj için randevu alabilirsiniz.
Dizel ısıtıcıların ömrünü en çok kısaltan şey, yaz boyunca hiç çalıştırılmadan beklemesidir. Birkaç basit alışkanlık çoğu arızanın önüne geçer:
Gazlı sistemlerde ise kış öncesi gaz hattının sızdırmazlık kontrolünü yaptırın, baca kapağının kuş yuvası ya da yaprakla tıkanmadığından emin olun. Karavanı kışın hiç kullanmayacaksanız ısıtıcının ve su sisteminin nasıl hazırlanacağını Karavan Kışlama Rehberi yazımızda adım adım anlattık.
Yalnızca bulaşık ve el yüzü için sıcak su istiyorsanız ayrı bir boyler yeterlidir. Elektrikli, gazlı ya da motor soğutma suyuyla çalışan modeller var. Duş da alacak, kışın karavanda uzun süre kalacaksanız ortam ve suyu tek cihazda toplayan kombi sistemi yerden ve tesisattan tasarruf sağlar. Seçenekler için Su Isıtıcı ve Ortam / Su Isıtma kategorilerine, yedek parça ve montaj malzemeleri için Ortam / Su Isıtıcı Aksesuarları bölümüne bakabilirsiniz.
Kışın boyler kullanıyorsanız karavan donacak bir yerde bekleyecekse suyunu mutlaka boşaltın. Donan su boyler kazanını ve rakorları çatlatır. Bu, kış sonunda serviste en sık gördüğümüz arızalardan biridir.
2 kW model yalıtımı iyi, yaklaşık 10–15 m² iç hacmi olan bir karavanı rahat ısıtır. 4–5 kW modeller daha büyük karavanlar ve motokaravanlar içindir. Asıl belirleyici metrekareden çok yalıtım ve dış sıcaklıktır.
Kademeye ve dış sıcaklığa bağlı olarak 24 saatte yaklaşık 3–6 litre. 2 kW model saatte 0,1–0,25 litre, 5 kW model saatte 0,15–0,6 litre civarında yakar.
Egzozunu dışarı atan, doğru monte edilmiş bir dizel ya da gazlı ısıtıcıyla uyunabilir. Yine de karavanda çalışan bir karbonmonoksit dedektörü olmalıdır. Bacasız tüplü kamp sobasıyla kapalı karavanda uyunmamalıdır.
Rejime oturmuş bir dizel ısıtıcı 1–2 amper çeker, asıl yük ilk ateşlemededir. Sağlıklı bir karavan aküsü bir gece boyunca ısıtıcıyı rahat çalıştırır. Sık kapatıp açmak ve zayıf akü sorun çıkarır.
Kışın sık yer değiştiren ve soğuk bölgelere giden kullanıcı için dizel daha pratiktir, yakıt her yerde bulunur. Gaz tesisatı zaten olan, sessizlik ve elektrik bağımsızlığı isteyen kullanıcı için gazlı ısıtıcı daha uygundur.
İhtiyaca göre değişir. Gaz tesisatı olan, sessizlik ve sıcak su isteyen karavana Truma; tüp derdi olmadan her yerde yakıt bulmak isteyen, kışın yaylaya çıkan kullanıcıya Webasto veya Eberspächer gibi dizel ısıtıcı daha uygundur.
